Có hai chuyện mà thằng Thúng thấy ghét hoài trong bụng, đó là con Thúy và heo nọc. Hai chuyện tưởng không ăn nhập gì nhau, nhưng ăn nhập trong tâm can thằng Thúng. Nó giận con Thúy không chỉ vì con nhỏ này bỏ đi lấy thằng cha cà thọt người Đài Loan, mà bữa cuối cùng gặp nhau ngoài liếp chuối, con nhỏ còn vẩu môi nói: “Ông không đi, tui đi! Đất nhà ông nhiều quá hén, ông ở nhà mà ăn đi, rồi suốt đời chui dưới đất như con trùn!”

…

Rồi nó đi lấy chồng nước ngoài thiệt, cái gã Đài Loan cà thọt. Đi biệt tích. Thằng Thúng ra liếp chuối ngồi bần thần. Đến một bữa, nó đang bó gối nghĩ mông lung, chợt nghe cái gì nhột nhột dưới gót, dòm xuống, bắt gặp một con trùn đất mềm nhũn, ngọ nguậy cái đầu tìm đường thoát khỏi gót giò bự chảng của nó. Con trùn! Nó đạp thêm phát nữa. Con vật nhỏ bé đứt làm đôi. Chị gà mái tục tục kéo bầy con tròn như ống chỉ nhào tới chia mồi.

Để nói cái chuyện thứ hai mà thằng Thúng ghét là chuyện đi dắt nọc. Hồi đó, ông Năm ba nó nói với bầy con sáu đứa: “Tao ráng làm lụng cho tụi bây ăn học đàng hoàng, đứa nào không ráng học, dốt thì đi dắt nọc cho nhà bà Tư!” Con heo nọc nhìn gớm lắm. Lông lá dựng đứng, cặp dái bự tổ chảng căng phồng, mồm mép sùi bọt, lúc nào cũng hộc hộc, hộc hộc … Bà Tư coi ốm yếu mà lớn giọng, một tay nắm cái xích dài loảng xoảng, tay kia cầm chiếc roi tre, quất bên này, vọt bên kia, con nọc thẳng đường mà tiến,. Gặp nó, con nít đừa nào đứa nấy sợ xanh mặt. Bầy con ông Năm lớn lên, lấy chồng hết, coi như thoát, còn mỗi thằng Thúng ở nhà với ông bà. Không đợi nó học thành tài, mới bể giọng là ông Năm giao nhiệm vụ đi dắt nọc.

…

Con Thúy không biệt tích. Nó về, đem xấp tiền cho má nó xây nhà. Bà Sáu Oanh đi khoe khắp xớm xem chừng hãnh diện lắm. Con Thúy cũng đỏng đảnh ra mặt, nó bận áo dây, quần soọc, ngồi ỡm ờ bên quán hột vịt lộn trước cửa nhà. Trời xui đất khiến thế nào thằng Thúng dắt heo nọc xống xộc chạy qua. Lỡ đụng mặt, không lẽ không dòm. Nhỏ kia câng câng cái mặt: “Ủa, anh Thúng! Chừng nào mới thôi bụm dái heo đây cha?”.

...

Thằng Thúng nhận ra lâu lắm nó không ngồi trên gò tre này, từ lúc ông Tám Củ lùa trâu vô tuốt cánh đồng bên kia kênh thủy lợi khi thằng Sét con ông, bạn thả diều bắt dế chí cốt của nó, đi xuất khẩu lao động. .. Thằng Sét, con Thúy, mỗi đứa đều đã ra đi tìm bầu trời cho riêng mình …

…

Bầu trời của con Thúy xanh được có mấy bữa thì mây kéo vần vũ. Mẹ con nó ôm nhau khác hu hu khi biết chuyện nhà chồng bắt nó phải làm vợ luôn cả thằng em chồng bệnh hoạn. Làm gì đối xử với nguời ta như con thú vậy. May mà con Thuý trốn về được. Bà Sáu Oanh thôi đi lao rao khắp xóm giềng như hồi trước, suốt ngày ôm con sợ nó xấu hổ mà làm chuyện dại dột.

Bầu trời của thằng Sét không biết có xanh được ngày nào chưa mà cũng u ám nữa rồi. Nó quen kiểu đi lùa trâu, giờ nào trâu ăn thì lên bờ tre mà ngủ, sáng sáng trước khi ra đồng còn dấm dẳng ở quán cà phê cóc. Quen nết lề phề, thằng Sét và mấy đứa nữa ở cái xóm này bị cắt hợp đồng đuổi về nước do không tuân thủ kỷ luật gì đó. Tội cho ông Tám Củ, lấy tiền đâu cho thằng Sét trả nợ ngân hàng. Thằng Sét phải đi xịt thuốc sâu, vác lúa, kéo đất đắp bờ cho người ta. Nợ ngân hàng chưa trả hết, vậy mà đùng một cái nó cưới vợ. Nhà ông Tám Củ thuộc diện hộ nghèo có sổ không nuôi nổi nàng dâu. Ông đâm thêm cái chái cho vợ chồng thằng Sét ở riêng. Thành ra xóm này đẽ thêm một cái hộ nghèo nhỏ xíu nữa. Thằng Sét cứ vui vẻ đi xịt sâu, vác lúa, đắp bờ …

…

Dự định hồi nào không biết, ngay bữa sau, thằng Thúng bật dậy thưa với ông Năm đi Sài Gòn với mấy thằng nữa, mong có đồng ra đồng vô đỡ cho má nó. Nói là đi liền. Trong bụng cũng có chút lo lắn nhưng thằng Thúng dứt khoát không ngoái đầu nhìn lại, nó sợ cảm giác ngao ngán.

Thằng Thúng đi làm công nhân cho một công ty chế biến nước ngoài. Đâu được hai tháng thì nó cảm thấy cái chân bắt đầu run mỗi khi đứng ca quá giờ, mấy đầu ngón tay luôn trắng bệnh nhăn nhúnm, hai con mắt cứ leo nheo mỗi tối đi làm về. Rồi công ty chỗ nó nổ ra đình công, Trong khi thằng Thúng chưa kịp nghĩ gì hết thì ông Nam đã lặn lội từ quê ra nói bà Năm đau, kêu nó phải về.

Nhưng bà Năm đâu có đau ốm gì. Chỉ con nái đau, bỏ bầy con bú bột cả tháng trời. Bà Năm rầu thúy ruột, tối nào cũng xách đèn đi ra đi vô, thằng Thúng thất vọng lại nằm trùm mền, bịt kín hai lỗ tai, trốn tiếng kêu eng éc của lũ heo con thiếu sữa.

Con trùn đất lại kiên quyết rời khỏi đất. Lần này ông Năm có cản cũng không được. Thằng Thúng đi bộ đội mà. Ở trại tòng quân, nó phấn khởi ra mặt. Nó tình nguyện đi nghĩa vụ quân sự định đăng ký phục vụ lâu dài luôn. Dự định này đã thôi thúc nó, làm nó thấy sung sướng dữ lắm.

Nhưng, ông trời một lần nữa lại phụ lòng thằng Thúng. Chừng hai năm, nó vác balô về. Đơn vị lựa tới lựa lui, rốt cuộc do trình độ nó không bằng nguời ta, đành ngậm ngùi từ bỏ giấc mơ thành sĩ quan chuyên nghiệp. Xã tổ chức lễ đón quân nhân xuất ngũ xôm tụ lắm, nhưng thằng Thúng không dự. Nó đi thẳng về nhà, quăng balô cái phạch, leo lên bộ ván ngưa trùm mền. Thằng Thúng đâu có ngủ, nó bịt tai trốn tiếng heo kêu eng éc.

Nhưng còn con heo nào nữa đâu mà kêu. Sau mấy bận dịch lở mồm long móng, cái xóm nhỏ này lao đao thêm. Bà Năm rửa chuồng, treo đèn, ngồi thở vắn. Ông Năm nằm tòng teng trên võng, húng hắng thuốc rê từ sáng đến xế chiều. Thằng Thúng bỏ hẳn cái nết trùm mền, vì không còn tiếng heo kêu, cũng vì nó nghe xót trong bụng, thấy thương ông bà Năm dữ lắm. Bây giờ đâu có ai nhắc nó chuyện cưới vợ nuôi heo nữa, tự dưng nó cắn rứt, giận mình.

Con trùn đất lại chuẩn bị cho một cuộc ra đi. Chuyến đi này phải mất nhiều thời gian, công sức lắm. Nhưng nó không sợ.

Giờ thì ai cũng biết xóm nhà ông bà Năm có tay cán bộ chăn nuôi mới. Dĩ nhiên, ông bà Năm mừng hơn hết thảy. Ông cắt cổ con gà mái vàng được đẻ trứng bày mâm cúng tổ tiên. Thằng Thúng lội ra liếp chuối lặt mấy ngọn rau răm về trộn gỏi. Đứng trên liếp nhìn ra xa, nó mơ màng đến một ngày biến mảnh đất cằn cỗi của ông Năm thành trại heo nỗi tiếng.

Chợt nhìn xuống, cái gì nhồn nhột dưới chân. Con trùn! Con vật nhỏ bé bị thằng người vô tình đạp đút đôi từ khi nào. Thằng Thúng ngồi bệt xuống, chồng cằm ngó con trùn lâu lâu. Con vật nhỏ không chết. Hai khúc đứt đôi bỗng biến thành hai con, ngo ngoe bò về đất. Miếng đất này tơi xốp, rau mọc xanh rờn không phải nhờ có trùn đất hay sao. Thằng Thúng chợt nhoẻn cười. Con trun sống nhờ đất, đi khỏi đất mà làm gì, kệ, ai ví nó là gì cũng được nhưng không có đấy thì con người bấu víu vào đâu?

Tuổi Trẻ Cuối Tuần, số 15-09